Przy wjeździe do Polski na granicach z Niemcami, Czechami, Słowacją i Litwą wróci tymczasowa kontrola graniczna. Potrwa ona od 4 lipca do 2 sierpnia 2016 r. Działania te mają bezpośredni związek ze szczytem NATO w Warszawie, na który ma przyjechać ok. 2,5 tys. delegatów (wśród nich szefowie państw i rządów, liderzy ONZ, UE i Banku Światowego) oraz Światowymi Dniami Młodzieży w Krakowie i w Wieliczce, w których może wziąć udział 2,5-3 mln osób. Kontrola odbywać się będzie na drogach lądowych, w portach lotniczych oraz morskich. Głównym zadaniem strażników granicznych będzie sprawna odprawa podróżnych i zapewnienie im bezpieczeństwa.

European_Union

Jakie utrudnia mogą czekać wjeżdżających i wyjeżdżający za granicę i czy mogą oni spodziewać się kolejek na przejściach?

Czasowe restrykcje

Polacy zdążyli przyzwyczaić się do tego, że w dobie otwartych granic w ramach strefy Schengen przysługuje nam swoboda podróżowania. Zlikwidowane zostały bowiem przejścia graniczne na wewnętrznych granicach strefy; możliwe stało się ich przekraczanie w dowolnym miejscu i o dowolnej porze. Na przejściach granicznych pomiędzy państwami sygnatariuszami nie ma szlabanów i nie jest prowadzona kontrola graniczna. Przystąpienie Polski do układu z Schengen nie oznacza jednak zniesienia całkowitej kontroli w strefie przygranicznej. Policjanci, funkcjonariusze straży granicznej i celnicy z tzw. grup mobilnych mogą zatrzymywać i sprawdzać auta oraz ich pasażerów. Ich zadaniem jest kontrola dokumentów, legalności pobytu cudzoziemców oraz zapobieganie przemytowi.

Także w razie poważnego zagrożenia dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego klauzula ochronna upoważnia, na mocy stosownej Decyzji Rady UE, każde państwo członkowskie do okresowego przywrócenia kontroli na swoich granicach z innymi państwami strefy Schengen. Informacja o odcinkach granicy, na których kontrola zostaje tymczasowo przywrócona, miejscach, w których można granicę przekraczać, a także okres, na który kontrola graniczna osób zostaje tymczasowo przywrócona zawarta jest w rozporządzeniu, które wydaje Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Tymczasowa kontrola przy wjeździe do Polski na granicach lądowych po raz pierwszy została przywrócona w 2012 r. podczas trwania Mistrzostw Europy w piłce nożnej. Kolejne kontrole powtórzono w listopadzie 2013 r., gdy w Polsce odbywał się Szczyt Klimatyczny ONZ. Teraz po raz trzeci czeka nas tymczasowa kontrola na wewnętrznej granicy z naszymi sąsiadami.

Kontrole na wjazdach na terytorium RP

Straż graniczna zapewnia, że Polacy wyjeżdżający w tym czasie za granicę nie muszą obawiać się żadnych utrudnień. Wynika to z faktu, iż kontrola odbywać się będzie na wjazdach na terytorium RP i będzie ona miała na celu zapobiegnięcie przyjazdowi do naszego kraju osób niepowołanych (stanowiących zagrożenie dla przebiegu szczytu lub ŚDM). Nie oznacza to jednak, że polskie samochody nie zostaną zatrzymane do rutynowej kontroli drogowej. Na wszystkich granicach na terenie całego obszaru Schengen może być przeprowadzana także kontrola tożsamości na zasadach wyrywkowych.

Straż graniczna będzie sprawdzała głównie cudzoziemców. Projekt rozporządzenia zakłada, że kontrole dotkną kilkudziesięciu tysięcy osób. Jednak wszyscy przyjeżdżający do Polski muszą liczyć się z tym, że mogą zostać poddani kontroli granicznej i winni mieć przy sobie ważne dokumenty potwierdzające tożsamość oraz obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej (dowód osobisty lub paszport). Obywatele państw trzecich dodatkowo muszą posiadać ważny dokument podróży i wizę, jeśli taka jest wymagana.  W przypadku tymczasowego przywrócenia kontroli granicznej na linii granicy straż graniczna może od razu zawrócić osobę, która nie powinna wjechać do naszego kraju, wydając jej decyzję administracyjną o odmowie wjazdu. Oczywiście jeśli chodzi o obywateli RP nie można odmówić im wjazdu do Polski.

Profesjonalny sprzęt w służbie pograniczników

W przypadku tymczasowej kontroli granicznej, granicę można będzie przekraczać tylko w miejscach wyznaczonych. Straż graniczna w ramach tymczasowej kontroli wykorzysta schengenbusy, czyli pojazdy będące mobilnymi punktami kontroli granicznej, pozwalającymi zrealizować wszystkie czynności poza przejściem. Schengenbusy wyposażone są w komputery mające dostęp do baz danych umożliwiających weryfikację dokumentów, specjalistyczne urządzenie do badania ich autentyczności m.in. sprawdzania odcisków palców, sygnalizator promieniowania do wykrywania i lokalizacji źródeł promieniowania X, gamma oraz materiałów jądrowych, a także mini laboratoria do wykrywania narkotyków. Pogranicznicy mogą skontrolować czy dokumenty nie są podrobione i czy ich właściciel nie jest poszukiwany.

Polska Straż Graniczna jest w posiadaniu prawie 40 takich samochodów oraz tysiąca przenośnych terminali, umożliwiających funkcjonariuszom przeprowadzenie wszystkich działań w dowolnym miejscu. Oznacza to, że podróżujący w tym czasie nie muszą martwić się o kolejki na przejściach. Kontrola na wszystkich odcinkach granicy RP ma przebiegać sprawnie i bez zakłóceń.

Podsumowując

Czasowe wprowadzenie kontroli granicznych w ramach strefy Schengen zdarza się nieczęsto, ale zdarza się. Zaostrzone kontrole na granicach państwowych pojawiły się niedawno n. w Niemczech ze względu na utrzymujący się napływ imigrantów. Restrykcje mają jednak zazwyczaj związek z wielkimi wydarzeniami politycznymi, czy sportowymi. Tak będzie i tym razem w Polsce w związku ze szczytem NATO (w dniach 8-9 lipca 2016 r. na Stadionie Narodowym), a potem Światowymi Dniami Młodzieży (w dniach 26-31 lipca 2016 r.), a co za tym idzie napływem dużej liczby ludzi do kraju. Nie oznacza to jednak zawieszenia Schengen. Projekt rozporządzenia MSWiA zakłada, że kontrola będzie miała charakter wyrywkowy – osoby i pojazdy do kontroli będą typowane w oparciu o analizę ryzyka oraz informacje przekazywane przez inne służby.

Informacja za: www.mswia.gov.p, www.zmpd.pl, www.prawo.gazetaprawna.pl, www.fakty.interia.pl, www.cargonews.pl